EMG A┼čamalar─▒ Nelerdir?

EMG Cihaz─▒

EMG Cihaz─▒

Bir EMG incelemesi planlama, inceleme ve raporlama a┼čamalar─▒ olarak tan─▒mlanabilecek ├╝├ž a┼čamada ger├žekle┼čtirilir. ─░lk a┼čama planlama a┼čamas─▒d─▒r. Planlama a┼čamas─▒nda hastadaki n├Ârolojik duruma g├Âre inceleme s─▒ras─▒nda hangi i┼člemlerin yap─▒laca─č─▒na karar verilir. ─░nceleme a┼čamas─▒ tamamland─▒ktan sonra rapor olu┼čturma a┼čamas─▒na ge├žilir. Bu a┼čamada elde edilen veriler yorumlanarak EMG raporu haz─▒rlan─▒r. Planlama a┼čamas─▒ EMG incelemesini yapacak olan n├Ârofizyolo─čun ├Âncelikle hastay─▒ EMG incelemesi i├žin g├Ânderen hekimin bu incelemeyi neden istedi─čini tam olarak anlamas─▒, bu inceleme sonucunda cevaplanmas─▒ gereken sorular─▒ belirlemesi ve bu sorular─▒n cevaplanmas─▒ i├žin gereken verileri elde edebilmeye y├Ânelik i┼člemleri ├Ânceden planlamas─▒ gereklidir. Planlama a┼čamas─▒n─▒n ba┼č─▒nda hastay─▒ incelemeye y├Ânlendiren hekimin notlar─▒ de─čerlendirilir. Bu notlar incelemeyi do─čru bir bi├žimde planlamaya yeterli bilgi i├žermiyorsa incelemeyi isteyen hekim ile yeniden ileti┼čim kurulur, gerekli bilgilerin tamamlanmas─▒ sa─član─▒r. Ayr─▒ca hastaya ait anamnez bilgileri, klinik bilgiler, laboratuar ve radyolojik inceleme sonu├žlar─▒ g├Âzden ge├žirililerek inceleme s─▒ras─▒nda kar┼č─▒la┼č─▒lmas─▒ olas─▒ durumlar ├Ânceden tahmin edilmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Planlama a┼čamas─▒nda, gerekli durumlarda, hastan─▒n nedene y├Ânelik k─▒sa n├Ârolojik muayenesi ya da kimi durumlarda ├žok ayr─▒nt─▒l─▒ n├Ârolojik muayenesi yap─▒l─▒r. K─▒saca EMG incelemesine ba┼člamadan ├Ânce her hastada bu inceleme i├žin hastaya ├Âzel bir inceleme plan─▒ olu┼čturulur. Dolay─▒s─▒ ile EMG, yap─▒lma nedenine ve mevcut sorular─▒n cevaplanmas─▒na y├Ânelik ├Ânceden kurgulanan ve her hastada farkl─▒ olarak uygulanan bir inceleme y├Ântemidir. EMG bu y├Ân├╝ ile t─▒bbi tan─▒ y├Ântemleri i├žinde en karma┼č─▒k olan─▒ say─▒labilir. ─░nceleme a┼čamas─▒: Bu a┼čamada hastaya farkl─▒ testler uygulanabilir. Bu testler ÔÇťsinir ileti ├žal─▒┼čmalar─▒ÔÇŁ, ÔÇťH refleks ve F yan─▒t ├žal─▒┼čmalar─▒ÔÇŁ, ÔÇťrepetitif sinir uyar─▒s─▒ÔÇŁ, ÔÇťi─čne elektromiyografisiÔÇŁ, ÔÇťtek lif elektromiyografisiÔÇŁ ve ÔÇťotonomik sinir incelemeleriÔÇŁ olarak grupland─▒r─▒l─▒r. Sinir ileti ├žal─▒┼čmalar─▒ Bir EMG incelemesinde ├žo─ču kez planlama a┼čamas─▒n─▒n ard─▒ndan ilk olarak sinir ileti ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒l─▒r. Periferik sinirlerde v├╝cuttan merkezi sinir sistemine duysal elektrik sinyallerinin iletilmesini sa─člayan duysal sinir lifleri ve merkezi sinir sisteminden kaslar─▒n kas─▒lmalar─▒n─▒ kontrol eden sinyallerin iletilmesini sa─člayan motor sinir lifleri bulunur. EMG incelemesi s─▒ras─▒nda duysal ve motor sinirlerde ileti ├žal─▒┼čmalar─▒ ayr─▒ ayr─▒ yap─▒l─▒r. Bu y├Ântemlerde genel olarak cilt ├╝zerinden uyar─▒c─▒ elektrodlarla sinirlerin belirli noktalar─▒na verilen elektrik uyar─▒lar─▒ ile bu sinirlerde aksiyon potansiyeli ad─▒ verilen ve sinir lifleri boyunca iletilen biyolojik bir sinyal ortaya ├ž─▒kar─▒l─▒r. Bu sinyal belirli bir uzakl─▒ktan sonra yine sinir ├╝zerindeki ya da sinyalin ula┼čt─▒─č─▒ kas ├╝zerindeki deri ├╝zerine yerle┼čtirilen kay─▒t elektrodlar─▒ ile kaydedilir. Sinyalin uyar─▒ noktas─▒ndan kay─▒t noktas─▒na ula┼čma s├╝resi (latans) ├Âl├ž├╝m├╝ yap─▒l─▒r. Aksiyon potansiyelinin olu┼čturuldu─ču uyar─▒ noktas─▒ ile kay─▒t noktas─▒ aras─▒ndaki mesafeler ├Âl├ž├╝lerek bu potansiyelin sinir lifi ├╝zerindeki ileti h─▒z─▒ hesaplan─▒r.

Ayr─▒ca birka├ž noktadan aksiyon potansiyeli kay─▒tlanarak ileti uzunlu─ču art─▒k├ža bu potansiyelin b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki (amplit├╝d) kay─▒p oranlar─▒ belirlenir. Sinir ileti ├žal─▒┼čmalar─▒ ile duysal, motor ve mikst tipte sinir ileti de─čerleri ├Âl├ž├╝lerek bu de─čerlerin normal s─▒n─▒rlara g├Âre farkl─▒l─▒klar─▒ ortaya konur. Hangi sinirlerde ─░leti ├žal─▒┼čmas─▒ yap─▒laca─č─▒na ve ileti ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n bu sinirlerin hangi b├Âl├╝mlerinde yap─▒laca─č─▒na EMG incelemesini yapan n├Ârofizyolog karar verir. ─░nceleme s─▒ras─▒nda elde edilen verilere g├Âre inceleme ├Âncesinde yapl─▒lan planlaman─▒n kapsam─▒ geni┼čletilebilir ve gerekli durumlarda planlanandan daha fazla say─▒da sinirde ileti ├žal─▒┼čmas─▒ yap─▒labilir.

H refleks ve F yan─▒t ├žal─▒┼čmalar─▒

EMG incelemesi s─▒ras─▒nda gerekli durumlarda sinir ileti ├žal─▒┼čmalar─▒ kapsam─▒nda de─čerlendirilebilecek ÔÇťH refleksÔÇŁ ├žal─▒┼čmalar─▒, ÔÇťF yan─▒tÔÇŁ ├žal─▒┼čmalar─▒ gibi sinirlerin belirli segmentlerinin (pleksus, sinir k├Âk├╝ gibi) ileti ├Âzelliklerine ili┼čkin bilgiler veren baz─▒ ├Âzel testler yap─▒lmas─▒ gerekebilir. Bu ├žal─▒┼čmalarla, ├žal─▒┼čman─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ sinir ve kay─▒tlar─▒n al─▒nd─▒─č─▒ kasa g├Âre belirli anatomik lokalizasyonlardaki sinir iletileri de─čerlendirilir.

Repetitif sinir uyar─▒s─▒

Bir sinirden kas dokusuna aksiyon potansiyelinin aktar─▒lmas─▒n─▒ sa─člayan yap─▒ya ÔÇťn├Ârom├╝sk├╝ler bile┼čkeÔÇŁ (sinir-kas bile┼čkesi) ad─▒ verilir. Bir sinir ├╝zerine belirli aral─▒klarla yinelenen elektrik uyar─▒s─▒ (repetitif uyar─▒) verilmesi ile olu┼čturulan aksiyon potansiyellerinin kas ├╝zerinden kay─▒tlanmas─▒ i┼člemine ÔÇťrepetitif sinir uyar─▒s─▒ ├žal─▒┼čmas─▒ÔÇŁ ad─▒ verilir. Bu y├Ântem sinir-kas sinyal iletisini sa─člayan n├Ârom├╝sk├╝ler bile┼čkeyi etkileyen miyastenia gravis, Eaton-Lambert sendromu gibi n├Ârolojik hastal─▒klar─▒n tan─▒s─▒nda kullan─▒lan ├Âzel ve ├žok ├Ânemli bir tan─▒ y├Ântemidir.

─░─čne elektromiyografisi

Bu i┼člemde i─čne elektrot ad─▒ verilen ├Âzel bir kay─▒t elektrotunun kas dokusu i├žine bat─▒r─▒l─▒r ve kas lifleri ├╝zerinden do─črudan elektriksel sinyaller kay─▒tlan─▒r. Kas liflerinin istirahat durumundaki ve hafif ve g├╝├žl├╝ kas─▒lmalar─▒ s─▒ras─▒ndaki ├╝rettikleri sinyaller ayr─▒ ayr─▒ de─čerlendirilir. ─░stirahat durumundaki kas liflerinde gerek i─čne hareketleri ile, gerekse kendili─činden normal olmayan ve bir hastal─▒k durumuna i┼čaret eden elektriksel aktiviteler ortaya ├ž─▒kabilir. Fibrilasyon ve pozitif dikenler tek tek kas liflerinden ├╝retilen, kompleks repetitif de┼čarjlar, fasik├╝lasyonlar, miyokimik ya da miyotonik de┼čarjlar ise motor ├╝nitler ya da motor ├╝nit gruplar─▒ taraf─▒ndan ├╝retilen ve farkl─▒ hastal─▒k durumlar─▒nda ortaya ├ž─▒kan anormal elektriksel sinyallerdir. Kas kas─▒ld─▒─č─▒nda ÔÇťmotor ├╝nit potansiyeliÔÇŁ ad─▒ verilen ve belirli ├Âzellikleri olan sinyaller ortaya ├ž─▒kar. Bu sinyallerin ┼čekillerinde, b├╝y├╝kl├╝klerinde, s├╝relerinde ve yineleme h─▒zlar─▒ndaki de─či┼čikliklerin ve kas─▒n hafif ya da ┼čiddetli kas─▒lmas─▒ s─▒ras─▒nda ortaya ├ž─▒kan motor ├╝nitlerin say─▒lar─▒n─▒n ve yineleme h─▒zlar─▒n─▒n de─čerlendirilmesi ile incelenen kas─▒n kendisini ya da bu kasa ula┼čan aksiyon potansiyellerini ta┼č─▒yan sinir liflerini ve n├Ârom├╝sk├╝ler bile┼čkeyi etkileyen hastal─▒klara ili┼čkin bilgiler elde edilir. Bu de─či┼čikliklerin yorumlanmas─▒ ile bu hastal─▒klar─▒n niteli─čine, hastal─▒─č─▒n ┼čiddetine, hastal─▒─č─▒n ne kadar s├╝re ile devam etti─čine, hastal─▒k s├╝recinin halen devam edip etmedi─čine ve hatta iyile┼čme olup olmad─▒─č─▒na ili┼čkin bilgiler elde edilir. Hangi kaslarda ├žal─▒┼čman─▒n yap─▒laca─č─▒na n├Ârofizyolo─čun inceleme s─▒ras─▒nda elde etti─či bulgulara g├Âre karar verilir. B├Âylece saptanan hastal─▒k durumunun v├╝cudun neresinde oldu─čuna ya da yayg─▒n bir hastal─▒k durumunda hastal─▒─č─▒n yayg─▒nl─▒k derecesine ili┼čkin bilgiler elde edilir.

Tek lif elektromiyografisi

Tek kas lifinden kay─▒tlanan elektriksel aktivitenin de─čerlendirilmesine olanak veren ├Âzel bir inceleme y├Ântemidir. Bu inceleme s─▒ras─▒nda kas─▒n kendili─činden kas─▒lmas─▒yla ya da sinir ├╝zerine uygulanan ard─▒┼č─▒k uyar─▒lara tek bir kas lifinde ortaya ├ž─▒kan elektrik sinyalleri kay─▒tlan─▒r. Bu inceleme ile baz─▒ hastal─▒klarda sinir-kas iletisinde zaman zaman ortaya ├ž─▒kan ileti kesilmeleri (ileti blo─ču) olup olamad─▒─č─▒ g├Âzlenir ve ard─▒┼č─▒k sinyallerin ileti s├╝relerindeki de─či┼čikliklerin g├Âstergesi olan ÔÇťjitterÔÇŁ hesaplamas─▒ yap─▒l─▒r. ├ľzellikle sinir-kas iletisini (n├Ârom├╝sk├╝ler ileti) etkileyen hastal─▒klarda, hastal─▒─č─▒n erken d├Ânemlerinde ya da ├žok hafif hastal─▒k durumlar─▒nda bu hastal─▒klar─▒n tan─▒s─▒ olduk├ža zor olabilmektedir. Bu durumlarda EMG ve repetitif uyar─▒ y├Ântemleri normal kalabilir. Tek lif i─čne elektromiyografisi bu gibi durumlarda tan─▒ konmas─▒nda ├žok ├Ânemli bir inceleme y├Ântemidir. Otonomik sinir incelemeleri Peiferik sinirlerde duysal ve motor sinir lifleri yan─▒nda otonomik sinir sisteminin g├Ât├╝r├╝c├╝ ve getirici sinyallerini ya┼č─▒yan sinir lifleri bulunur. Otonomik sinir sisteminde barsak hareketleri, kalp at─▒m h─▒z─▒, kan damarlar─▒n─▒n ak─▒m h─▒zlar─▒n─▒ ve kan bas─▒nc─▒n─▒ d├╝zenleyen damar ├ževresi kaslar─▒n─▒n kas─▒lma ve gev┼čemeleri, ter bezleri ve baz─▒ ba┼čka salg─▒ organlar─▒n i┼člevlerini kontol eden elektriksel aktiviteler d├╝zenlenir. Otonomik sinir sisteminin de beyin ve omurilikte yer alan merkezi bir b├Âl├╝m├╝ ve omurilik ├ževresinde ve ilgili organlar─▒n ├╝zerlerindeki ganglionlardan ve periferik sinirlerdeki otonomik liflerden olu┼čan periferik b├Âl├╝m├╝ mevcuttur. Diyabet, Guillain Barre Sendromu gibi hastal─▒klarda periferik sinirlerde sadece ortonomik liflerin i┼člevlerini etkileyen hastal─▒k durumlar─▒ g├Âr├╝lebilir. Bu gibi durumlarda standart EMG incelemeleri normal kal─▒r. Bu hastal─▒klar─▒n tan─▒s─▒nda otonomik sinir incelemeleri kullan─▒l─▒r. En s─▒k uygulanan iki y├Ântem kalp at─▒m h─▒z─▒ de─či┼čikliklerinin kayd─▒ (hearth rate variation, HRV) ve sempatik deri yan─▒tlar─▒ (symphatetic skin response, SSR) ad─▒ verilen incelemeledir. HRV incelemesinde istirahat durumuna ve derin soluk al─▒p verme s─▒ras─▒nda belirli bir s├╝re boyunca ard─▒┼č─▒k kalp at─▒mlar─▒n─▒n zamansal de─či┼čiklikleri kay─▒tlan─▒r ve bir t├╝r jitter hesaplamas─▒ yap─▒l─▒r. SSR incelemesinde v├╝cudun belirli b├Âlgelerine uygulanan elektrik uyar─▒s─▒ ile ortaya ├ž─▒kan sempatik deri yan─▒tlar─▒ el ve ayak derisi ├╝zerine yerle┼čtirilen elektrodlardan kaydedilir. Rapor olu┼čturma a┼čamas─▒ ─░nceleme tamamland─▒ktan sonra elde edilen veriler yorumlan─▒r ve bir EMG raporu olu┼čturulur. Bir EMG raporu mevcut hastal─▒k durumunun niteli─čine, etkilenen anatomik b├Âlge ya da b├Âlgelere, hastal─▒k s├╝recine ve ┼čiddetine ili┼čkin bilgiler i├žerir. EMG raporunda ├Âncelikle inceleme sonucunda elde edilen kay─▒tlara ili┼čkin grafikler ve verilerin d├Âk├╝m├╝ s─▒ralan─▒r. Daha sonra bu veriler yorumlanarak, planlama a┼čamas─▒nda yan─▒tlanmas─▒ gerekti─či d├╝┼č├╝n├╝len sorulara olabildi─čince a├ž─▒k, kapsaml─▒ ve objektif yan─▒tlar olu┼čturulmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r.